Pengaruh al-Manar terhadap Pemikiran Islah: tumpuan terhadap permintaan fatwa oleh Penduduk Tanah Melayu, 1905-1918 - Abu Hanifah Haris (Penerbit UKM, 2025)
Al-Manar (1898-1940) merupakan sebuah majalah bercorak agama dalam bahasa Arab yang diterbitkan oleh Rashid Rida (1865-1935) di Mesir. Antara keistimewaan al-Manar ialah kewujudan ruangan khas yang membolehkan pembaca mengemukakan sebarang persoalan agama kepada pengarang majalah tersebut. Selain orang Arab sendiri dan penduduk Timur Tengah, penduduk Tanah Melayu juga tidak ketinggalan untuk turut sama mengemukakan persoalan agama kepada al-Manar, termasuklah orang Melayu. Lanjutan daripada itu, persoalan kajian ini ialah apakah isu agama yang mencetuskan persoalan yang besar kepada penduduk Tanah Melayu sehingga mereka bertindak mengemukakan persoalan tersebut kepada al-Manar? Bagi menjawab persoalan tersebut, kajian ini bertujuan membincangkan permintaan fatwa terhadap al-Manar daripada penduduk Tanah Melayu antara tahun 1905 hingga 1918, termasuklah permintaan fatwa dalam kalangan pelajar Melayu yang belajar di Mesir. Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif dengan meneliti sumber primer seperti akhbar dan majalah. Selain al-Manar sebagai rujukan utama, kajian ini juga merujuk beberapa akhbar dan majalah lain seperti al-Imam, Pengasoh, dan Tunas Melayu. Kajian ini turut merujuk sejumlah sumber sekunder seperti buku dan artikel. Kajian menunjukkan bahawa al-Manar mempunyai pengaruh yang signifikan terhadap perkembangan pemikiran islah di Tanah Melayu apabila penduduk Tanah Melayu telah memohon pelbagai fatwa daripada majalah tersebut. Antara tahun 1905 hingga 1918, penduduk Tanah Melayu telah mengemukakan sejumlah persoalan kepada pengarang al-Manar melibatkan isu akidah, fikah dan ilmu pengetahuan. Hal ini menonjolkan kepentingan al-Manar sebagai sumber fatwa dalam kalangan penduduk Tanah Melayu tatkala buntu dalam mendapatkan fatwa.